تبلیغات
چورس - جنگ 12 ساله ایران و عثمانی - 1578 تا 1590 میلادی( بخش دوم)

جنگ 12 ساله ایران و عثمانی - 1578 تا 1590 میلادی( بخش دوم)

تاریخ:یکشنبه 25 تیر 1396-10:09 ب.ظ


جنگهای شروان
نیروهای مصطفی پاشا در ادامه فتوحات خود پس از تصرف نواحی غربی قفقاز به سوی شهر شماخی در شروان تاختند. اَرَش خان حاکم ایرانی شروان با 25هزار قوای خود به مقابله با عثمانیان پرداخت و در شماخی سه روز جنگ خونین بین سپاهیان ایران به فرماندهی ارش خان با قوای عثمانی به فرماندهی عثمان پاشا ادامه داشت. در روز دوم جنگ حدود 50هزار نیروی کمکی تاتار به فرماندهی سه برادر با نامهای «غازی گرای» و «عادل گرای» و «سعادت گرای» به امداد قوای عثمانی آمدند. به این ترتیب جنگ با تلفات زیادی برای ایرانیان همراه شد و به پیروزی عثمانیان انجامید. عثمانی ها ارش خان را نیز در حضور عثمان پاشا کشتند. مصطفی پاشا که بخشهای عمده ای از قفقاز را تصرف کرده بود عثمان پاشا را به حکومت شروان منصوب داشت و دهها هزار نیرو به همراه تجهیزات و تسلیحات کامل را در منطقه مستقر نمود و خود برای سپری کردن زمستان سال 986 هجری به ارزروم بازگشت.
لشکر مصطفی پاشا در مسیر بازگشت به ارزروم به مدت 5 روز در نزدیکی شهر تفلیس برای استراحت و تجدید قوا توقف کردند. در هنگام توقف در تفلیس طوفان سهمگین تجهیزات لشکر عثمانی از جمله ده هزار چادر را از بین برد. بارش شدید برف آغاز شد و اردوی عثمانی در سرمای شدید زیر برف و بدون سرپناه باقی ماند. در این بلای طبیعی نزدیک به 6هزار نفر از لشکریان مصطفی پاشا به هلاکت رسیدند. علاوه بر این تعداد بی شماری بر اثر گرسنگی و غرق شدن در رودخانه ها جان خود را از دست دادند. گرجی ها نیز به هواخواهی از ایران به مقابله با عثمانی ها پرداختند و به فرماندهی سیمون خان با حمله به اردوی مصطفی پاش در اطراف تفلیس خسارات سنگینی به آنان وارد کردند.
در اواخر رمضان 986 هجری (1578 میلادی) حمزه میرزا (فرزند شاه محمد خدابنده) با وزیرش سلیمان جباری و تعدادی دیگر از سرداران ایرانی به شماخی حمله کردند. در جنگی که بین سپاهیان ایرانی و قوای عثمانی در نزدیکی قلعه شماخی درگفت ایرانیان به پیروزی رسیدند , عادل گرای سردار تاتار به اسارت قوای ایرانی در آمد و عثمان پاشا و نیروهایش در حالت پریشانی و تحمل سرمای سخت زمستان به دربند عقب نشینی کردند. به این ترتیب بخش بزرگی از اران و شروان مجدد به قلمروی ایران بازگشت.
پس از دست رفتن بسیاری از تصرفات عثمانی در قفقاز خسرو پاشا بیگلر بیگی وان به نواحی غربی آذربایجان لشکر کشید. حمزه میرزا برای مقابله با خسرو پاشا و بیرون راندن عثمانیان از آذربایجان با نیروهای خود به تبریز بازگشت. عثمان پاشا با اطلاع از مراجعت حمزه میرزا تعدادی از نیروهای خود را به فرماندهی «دلی کایگی بیگ» مجددا به شماخی فرستاد و آنها موفق شدند تجهیزات و مهمات پادگان شماخی را به دربند منتقل کنند.
در بهار 987 هجری محمد خلیفه ذوالقدر به عنوان حاکم ایرانی شروان منصوب شد. حاکم جدید صفوی پس از استقرار در شماخی با حدود 10 هزار نیرو از رودخانه سمور گذشت و در حوالی دربند به جنگ با عثمان پاشا پرداخت. در ابتدا قوای عثمانی شکست خوردند و به دربند عقب نشینی کردند اما محمد گرای (خان تاتار) به امداد عثمان پاشا آمد و محمد خلیفه ناچارا به شماخی بازگشت.
در ماه های آخر سال 987 هجری محمد گرای خان با هشتاد هزار تاتار به قوای عثمان پاشا در دربند ملحق شد. این قوای تازه نفس به فرماندهی «دلی کایگی بیگ» به سمت شماخی به حرکت در آمدند. نیروهای کایگی بیک قوای ایرانی را شکست دادند و محمد خلیفه حاکم ایرانی شماخی را دستگیر کردند. سرتاسر اران و شروان به دست نیروهای تاتار غارت و ویران شد , بسیاری به قتل رسیدند و در حدود 30 هزار نفر به دست آنان  اسیر شدند. مورخان عثمانی ابعاد قتل و غارت و ویرانی و تعداد اسیران را بسیار زیاد دانسته اند و نوشته اند که در آن ایام غلامان و کنیزان را به چند درهم یا چند قرص نان خرید و فروش می کردند!
مدتی بعد به واسطه سردی زمستان سال 987 هجری , محمد گرای حدود ده هزار نفر از قوای خود را به فرماندهی سعادت گرای در شماخی جهت یاری رساندن به عثمان پاشا اسکان داد و خود به همراه لشکر بزرگ تاتار ها به دربند و کریمه بازگشت. به دلایل مختلف وضعیت برای سربازان عثمانی بسیار سخت بود به طوریکه بسیاری از این سربازان شبانه از پادگان ها گریخته و به ارزروم می رفتند. به این ترتیب قدرت نظامی عثمان پاشا کاهش یافت و پس از مدتی سعادت گرای نیز دستور گرفت تا به کریمه باز گردد. پس از مدت کوتاهی عثمان پاشا چون اطلاع یافت که اردوی ایران به سپهسالاری سلمان جابری عازم شروان است باقی مانده قوایش را جمع کرد و دوباره به سوی دربند رفت. شهر شماخی و کل ایالت شروان و بخشهای بزرگی از قفقاز تا پایان سال 990 هجری تحت حاکمیت ایران بود. در این مدت با وجود درگیری های پراکنده در شروان و مناطق مرزی ایران و عثمانی , مذاکرات صلح هم جریان داشت و البته همزمان با این مذاکرات دربار عثمانی به تمام نیروهای خود در روم و آناتولی دستور داد تا برای تقویت عثمان پاشا به یکدیگر ملحق شوند و به فرماندهی جعفر پاشا خود را به دربند برسانند و آماده نبرد با ایرانیان باشند.
 

جنگ مشعل
نیروهای مجهز و تازه نفس جعفر پاشا زمستان را در دربند سپری کردند. در ادامه جنگ های شروان , در بهار سال 991 هجری (1583 میلادی) نیروهای ایرانی شامل 3هزار سرباز گرجی و 40هزار قزل باش به فرماندهی امامقلی خان در شماخی آماده دفاع و جنگ با قوای عثمانی بودند. عثمان پاشا 50 هزار نفر قشون تازه وارد جعفر پاشا را به مقابله صفویان فرستاد. دو سپاه در نزدیکی شابران (در شمال شماخی) با یکدیگر رو در رو شدند. جنگ خونین میان طرفین آغاز شد , درگیری میان ایرانیان و عثمانی ها در تاریکی شب ها نیز با افروختن مشعل توسط سربازان دو طرف به سختی ادامه داشت و به همین علت این پیکار با نام «جنگ مشعل» معروف شد. سرانجام سپاه ایران شکست خورد و شماخی برای پنجمین بار به اشغال عثمانی ها در آمد.
 

بنای قلعه قارص و حمله به ایروان
همزمان با جنگهای شروان , در اواخر سال 986 هجری هزار صنعتگر با تجهیزات کامل از شهرهای مختلف عثمانی به منظور بازسازی قلعه قارص و ایجاد پادگان در آن شهر اعزام شدند. قلعه مزبور از 25 سال پیش از آن در قالب پیمان آماسیه متروک و مخروبه مانده بود. یکی از مفاد عهدنامه آماسیه این بود که ولایت و قلعه قارص همیشه ویران بماند و طرفین به آباد کردن آنجا که منطقه ای بی طرف میان قلمروی ایران وعثمانی بود، نپردازند. سربازان و صنعتگران عثمانی به فرماندهی جعفر پاشا و رضوان پاشا در قارص حاضر شدند و در مدت چند ماه قلعه عظیمی برپا داشتند و دور قلعه را خندق و پل تعبیه کردند. درون قلعه نیز 5هزار ینی چری با 400 قبضه توپ استقرار یافت.
جعفر پاشا مدتی پس از بنای قلعه قارص , در رمضان 987 هجری با بیش از 40هزار قشون عثمانی به ایروان حمله کرد. تخماق خان بدون اینکه به مقابله برخیزد , شهر را واگذاشت. قوای عثمانی بدون مقاومت سازمان یافته موفق به فتح شهر شدند و به غارت و ویرانی ایروان پرداختند. پس از تصرف ایروان قشون عثمانی به فرماندهی جعفر پاشا به سمت ارزن روم بازگشت تا در بهار سال آینده به ایجاد قلعه در ایروان مبادرت نماید. در این مراجعت به دلیل بدی آب و هوا و کمبود خواربار عده زیادی از لشکر عثمانی تلف شدند.
 

لشکرکشی به آذربایجان و تصرف تبریز
پس از جنگ مشعل و تصرف شروان به دست عثمانیان , تا دو سال درگیری های پراکنده میان دو طرف ادامه داشت. در سال 993 هجری (1585 میلادی) عثمان پاشا بار دیگر به عنوان سردار شرق تعیین شد و فتح آذربایجان به او محول گردید. او با اردوی عظیم از استانبول به سمت شرق رهسپار شد و در روز 5 شعبان 993 به ارزروم رسید. بزرگی لشکر عثمانی به اندازه ای بود که با ورود لشکر به ارزروم , در این شهر قحطی بزرگی اتفاق افتاد. در ادامه حرکت به سمت آذربایجان نیروهای دیاربکر نیز به آنان ملحق شدند و در نهایت لشکر بزرگ عثمانی در روز 12 رمضان 993 هجری به چالدران رسید. قوای عثمانی در ادامه پیشروی خود از خوی و مرند و صوفیان گذشتند. در طول این مسیر مقاومت های جسته و گریخته ای در برابر عثمانی ها شد , با اینکه دستور داده شده بود به مردم آزار نرسانند اما در مرند به علت مقاومت مردم و مخالفت با عثمانی ها نیروهای عثمانی به ویران کردن شهر پرداختند. سپاهیان ایران نیز در نزدیکی صوفیان در انتظار لشکر عثمانی بودند. حمزه میرزا 17هزار نیرو در مکانی به نام علی وار آماده کرده بود و نخستین برخورد نظامی در این منطقه به وقوع پیوست. جنگ به سختی ادامه داشت و طرفین تلفات سنگینی دادند , قزلباشان به علت کمبود نیرو مجبور به عقب نشینی به تبریز شدند. عثمان پاشا با بیش از صد هزار نفر اردوی مجهز از پل رودخانه شورآب گذشت و در روز 26 رمضان 993 هجری به دروازه های تبریز رسید.
لشکر عثمانی علی رغم مقاومت سربازان و مردمان تبریز پس از چند روز جنگ موفق به فتح تبریز شدند. جعفر پاشا به حکومت تبریز منصوب شد و قوای عثمانی بلافاصله اقدام به ساخت برج و بارو در تبریز کردند و در عرض یک ماه قلعه ای ساختند که 12700 متر محیط و 20 برج نگهبانی داشت. دیوارهای قلعه سه متر ارتفاع داشت و با خندق محصور شده بود.



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.




Admin Logo
themebox Logo